صلح در آیین کنفوسیوس

صلح در 1 1

محسن محصل یزدی

آیین کنفوسیوس با قدمتی 2500 ساله یکی از تأثیرگذارترین و مهم�ترین نگرش�های دینی در تاریخ شرق آسیا و به ویژه سرزمین چین به شمار می�رود. بنیانگذار این آیین شخصی به نام کنفوسیوس یا به قول چینی�ها کونگ فوزی است. کنفوسیوس فیلسوف، نظریهپرداز سیاسی و معلم چینی است که در چین باستان زندگی میکرد. او با بهره�گیری از مفاهیم کهن چینی و بکارگیری آنها در جهت بهبود وضعیت فردی و اجتماعی مردم، اصول و قواعدی را بر مبنای اخلاق، صلح و روابط پایدار اجتماعی پایه�گذاری نمود.

این اصول و قواعد در قالب دو مفهوم اصلی در آیین کنفوسیوس به نام�های �ژن� و �لی� تعریف و تبیین می شوند. �ژن� در واقع نام مجموعه�ای از موارد اخلاقی درست است از جمله محبت، احترام به والدین، وفاداری، همدردی، اعتمادپذیری و غیره. �لی� از دیدگاه کنفوسیوس معانی مختلفی داشت و برای پاکی، ادب، تشریفات و عبادت به کار میرفت. بر اساس قواعد لی، شاه باید شاه، وزیر باید وزیر، پدر باید پدر، و پسر باید پسر باشد. هر نفر نقش خودش را دارد و عملکردهایشان نیز معیارهایی دارد که باید مراعات شود.

طبق دو مفهوم ژن و لی، شاه باید کشور را خوب اداره کند و مردم باید وفادار باشند که به این ترتیب کشور در محیطی آرام اداره میشود و مردم زندگی مسالمت�آمیزی خواهند داشت. در نظام فکری کنفوسیوس وظیفه شاه خوب اداره کردن و وظیفه مردم وفاداری به شاه است. در واقع در آیین کنفوسیوس دستیابی به فضایل انسانی و صلح و ثبات، از طریق تعامل میان افراد جامعه و حکومت شکل می�گیرد و هنگامی که طرفین اصول اخلاقی را رعایت کنند جامعه به هماهنگی و توسعه دست پیدا خواهد کرد.

در جامعه آرمانی از نظر کنفوسیوس صلح از جایگاه ویژه�ای برخوردار است. از نگاه کنفوسیوس صلح دارای دو معنا و مفهوم است که می�توان آنان را �صلح ظاهری� و �صلح عمیق� نامید. صلح در معنای ظاهری، با جنگ در تضاد است و اساساً به معنای نبود جنگ است و بیشتر فقدان حالت نامطلوب است تا وجود حالت مطلوب. در سنت کنفوسیوس مفهوم عمیق�تری از صلح وجود دارد که معنایی بسیار ژرف�تر از پایان جنگ یا عدم وجود هرج و مرج دارد و بیشتر مرتبط با همزیستی شاد یا شکوفایی متقابل است. مبنای صلح عمیق در آیین کنفوسیوس، هماهنگی است. کنفسیوس معتقد است صلح عمیق از طریق هماهنگی به دست می�آید و دستیابی به هماهنگی در جامعه مستلزم حالتی از تنوع، همزیستی مسالمت�آمیز، عدالت، حکمرانی خوب و ارتباط صادقانه است.